Nedir?
Kuantum haberleşme, bilginin güvenliğini matematiksel hesap zorluğuna değil doğrudan fiziğin yasalarına dayandıran teknolojileri kapsamaktadır. Bu alandaki başlıca yöntem olan kuantum anahtar dağıtımında (QKD), bir şifreleme anahtarı öyle bir biçimde iletilmektedir ki, hattı dinlemeye yönelik her girişim iletimi ölçülebilir şekilde bozmakta ve böylece fark edilmektedir. Uzun vadede ise birbirine kuantum düzeyinde bağlı cihazlardan oluşan bir "kuantum internet" hedeflenmektedir. Buna tamamlayıcı, ancak ayrı bir yaklaşım olan post-kuantum kriptografi (PQC) ise klasik bilgisayarlarda çalışan, kuantum saldırılarına dayanıklı yeni şifreleme algoritmalarından oluşmaktadır. QKD ile PQC birbirinin rakibi olarak değil, farklı katmanlarda birbirini tamamlayan çözümler olarak konumlanmaktadır.
Neden Önemli?
Bugün şifreli olarak iletilen ya da saklanan verilerin bir kısmı, ileride yeterince güçlü bir kuantum bilgisayar geliştirildiğinde geriye dönük olarak çözülme riski taşımaktadır. "Şimdi sakla, sonra deşifre et" (harvest now, decrypt later) olarak bilinen bu tehdit, kritik altyapıların ve uzun ömürlü gizli verilerin güvenliğini bugünden risk altına sokmaktadır. QKD güçlü bir güvenlik sunsa da donanım ve menzil açısından kısıtlamalar taşımaktadır; bu nedenle geniş ölçekli ve acil koruma için, klasik donanımda çalışabilen PQC öne çıkmakta, QKD ise tamamlayıcı bir katman olarak konumlanmaktadır.
Bu Alanda Amaç
Yakın vadede; post-kuantum kriptografiye (PQC) geçiş ile QKD pilot ve test düzeneklerinin ve QKD–PQC hibrit güvenlik altyapılarının kurulması öncelikli olarak hedeflenmektedir. Bu kapsamda güvenli kuantum haberleşme protokol ve modülleri ile kuantum bilgisayar tehditlerine dayanıklı kriptografi öncelikli konular olarak belirlenmekte; ulusal kripto ve bileşen kabiliyetinin geliştirilmesi esas alınmaktadır. Hassas zaman senkronizasyon modülleri ve kuantum ışık kaynakları gibi destekleyici alt bileşenler ile QKD güvenlik protokollerinin analiz ve sertifikasyon süreçlerinin tamamlanması da bu aşamanın hedefleri arasındadır.
Uzun vadede ise kuantum tekrarlayıcılar, kuantum bellek mimarileri ve kuantum dirençli internet protokolleri gibi, küresel kuantum ağların omurgasını oluşturacak teknolojiler stratejik araştırma öncelikleri olarak değerlendirilmektedir. Nihai hedef; birbirine kuantum düzeyinde bağlı cihazlardan oluşan güvenli bir kuantum internet altyapısına ve dağıtık kuantum hesaplama yeteneğine ulaşılmasıdır. Çalışmaların NATO, EuroQCI ve Quantum Internet Alliance (QIA) gibi uluslararası girişimlerle uyumlu biçimde yürütülmesi esas alınmaktadır.