Kuantum teknolojilerinde öncü olabilmek ve uluslararası rekabette yer alabilmek; mevcut altyapıların güçlendirilmesini, nitelikli insan kaynağının artırılmasını ve kritik alanlardaki yatırımların belirli bir plan doğrultusunda yürütülmesini gerektirmektedir. Bu yol haritası, ülkemizin kuantum teknolojileri alanındaki yetkinlik kazanım sürecini eşgüdümlü ve sürdürülebilir biçimde ileriye taşımak amacıyla oluşturulmuştur.
Kuantum teknolojilerindeki küresel gelişmeler doğrultusunda, 2020 yılında Kuantum Teknolojilerinin Geliştirilmesi Programı başlatılmış ve ülkemizin ilk Kuantum Teknoloji Yol Haritası oluşturulmuştur. Programın amacı; yurt içindeki altyapı, insan gücü ve bilgi birikiminin en üst düzeyde değerlendirilerek kuantum hesaplama, kuantum algılama ve kuantum haberleşme alanlarında yetkinlik kazanılmasıdır.
Yol Haritası, T.C. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda 2024 yılında başlatılan ve 2026 yılında tamamlanan Kuantum Odak Teknoloji Ağı (OTAĞ) çalışmalarıyla daha uzun vadeyi içerecek biçimde güncellenmiştir. Sivil ve askerî paydaşların geniş katılımıyla yürütülen çalışmalar; Kuantum Hesaplama, Kuantum Algılama ve Kuantum Haberleşme olmak üzere üç Odak Çalışma Grubu altında ele alınmış ve 123 kurum ve kuruluştan toplam 305 uzmanın katkısıyla gerçekleştirilmiştir.
OTAĞ faaliyetleri kapsamında ülkemizin ihtiyaçları, kabiliyetleri ve altyapıları ortaya konulmuş; kullanıcı makamların yetenek ihtiyaçlarıyla ilişkilendirilen teknoloji konuları belirlenmiştir. Çalışmalar neticesinde önerilen 85 teknoloji konusu, DEMATEL, AHP ve TOPSIS yöntemlerine dayanan uçtan uca analitik bir önceliklendirme metodolojisiyle değerlendirilerek 34 konu yakın vade, 51 konu uzak vade olarak sınıflandırılmıştır. Yakın ve uzak vadede kazanımı hedeflenen teknoloji konularının ayrıntılı kapsamı ile önceliklendirme metodolojisi Kuantum OTAĞ Sonuç Raporu'nda yer almaktadır.
Türkiye Kuantum Platformu, bu yol haritasını esas alarak kuantum ekosisteminin gelişimini eşgüdümlü biçimde ileriye taşımayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda öncelik verilen odak alanları aşağıda yer almaktadır:
- İnsan kaynağının geliştirilmesi amacıyla üniversitelerde kuantum mühendisliği, kuantum donanım teknolojileri ve kuantum bilimi gibi disiplinler arası lisansüstü programların yaygınlaştırılması.
- Uluslararası doktora, araştırma ve staj programlarına katılımın teşvik edilerek nitelikli araştırmacı yetiştirilmesi.
- Genç araştırmacıların uluslararası kuantum araştırma merkezlerinde deneyim kazanmasını sağlayacak akademik ve endüstriyel iş birliği mekanizmalarının oluşturulması.
- Akademi–sanayi entegrasyonunun güçlendirilmesi amacıyla karşılıklı araştırmacı değişim ve staj programlarının hayata geçirilmesi.
- Alanında öncü yurt dışı araştırmacıların ülkemize kazandırılması için rekabetçi ve uzun vadeli destek mekanizmalarının oluşturulması.
- Uluslararası araştırma merkezleriyle uzun süreli stratejik ortaklıklar kurularak bilgi transferi, ortak altyapı kullanımı ve insan kaynağı yetiştirilmesine yönelik iş birliklerinin geliştirilmesi.
- Kamu kurumlarının koordinasyonunda, somut prototip ve ürün çıktısı hedefleyen üniversite–sanayi–araştırma merkezi konsorsiyum modellerinin yaygınlaştırılması.
- İleri nanofabrikasyon, kriyojenik test altyapıları, hassas ölçüm laboratuvarları ve sensör paketleme gibi kritik araştırma altyapılarının oluşturulması.
Ulusal yarışmalar, çalıştaylar, konferanslar ve medya faaliyetleri yoluyla kuantum teknolojilerine yönelik toplumsal farkındalığın artırılması. Yol Haritası doğrultusunda atılacak stratejik adımların; ülkemizin kuantum çağına hazırlığını güçlendireceği, uluslararası rekabet gücünü artıracağı ve kuantum teknolojileri alanında söz sahibi ülkeler arasında yer almasına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.